Capaciteits Beperkend Contract (CBC): typen en impact netcongestie

Wat is een Capaciteits Beperkend Contract (CBC)?

Netcongestie is een van de grootste knelpunten in de Nederlandse energietransitie. Op veel locaties is het elektriciteitsnet volledig benut, waardoor bedrijven soms jaren wachten op een verzwaarde aansluiting. Om toch restruimte op het net te kunnen benutten, hebben netbeheerders het Capaciteits Beperkend Contract (CBC) geïntroduceerd. In dit artikel leggen we uit wat een CBC is, welke typen er zijn en hoe batterijopslag kan helpen om binnen de contractuele grenzen te blijven.

Netbeheer Nederland, de brancheorganisatie van grid operators, publiceert hierover duidelijke informatie (Netbeheer Nederland — capaciteitsbeperkend contract). Ook de ACM houdt toezicht op de manier waarop netbeheerders met congestie omgaan (ACM — netcongestie).

Hoe werkt een CBC?

Een CBC is een contract tussen u en uw netbeheerder waarbij u afspreekt uw elektriciteitsafname of -invoeding te beperken tot een bepaald maximum, in ruil voor lagere transporttarieven of een financiële vergoeding. Het doel is om restruimte op het net te benutten zonder de veiligheid en stabiliteit van het net in gevaar te brengen. Het RVO beschrijft dit in hun uitleg over flexibele contracten bij netcongestie (RVO — flexibel contract).

Twee typen CBC

Er zijn twee belangrijke varianten van het capaciteitsbeperkend contract:

1. Contractueel capaciteitsbeperkend

Bij het contractuele CBC spreekt u met de netbeheerder af dat u uw afname of invoeding vrijwillig beperkt tot een afgesproken maximum. U bent zelf verantwoordelijk voor het bewaken van deze grens. De netbeheerder grijpt niet actief in. Dit type contract biedt meer flexibiliteit, maar u draagt zelf het risico dat u de grens overschrijdt.

2. Fysiek capaciteitsbeperkend

Bij het fysieke CBC heeft de netbeheerder actieve controle over uw aansluiting. De netbeheerder kan uw afname of invoeding op momenten van congestie extern beperken of uitschakelen. Dit type contract biedt de netbeheerder meer zekerheid dat het net niet overbelast raakt, maar u geeft een deel van de controle op. De vergoedingen zijn doorgaans hoger omdat u meer flexibiliteit aanbiedt.

Hoe batterijopslag helpt binnen een CBC

Een batterijsysteem is een krachtig hulpmiddel om binnen de grenzen van een CBC te blijven. De batterij kan:

Pieken opvangen: wanneer uw verbruik dreigt boven de contractuele grens uit te komen, laadt de batterij bij en voorkomt dat u de grens overschrijdt. Dit is in feite peakshaving — lees meer in peakshaving batterij zakelijk.
Verbruik verschuiven: de batterij laadt op tijdens momenten van lage belasting en ontlaadt tijdens pieken, zodat uw netto afname onder de afgesproken grens blijft.
Invoeding beperken: als u eigen opwek heeft, kan de batterij overschot opslaan in plaats van het terug te leveren, zodat u binnen de invoedingsgrens van uw CBC blijft.

Met onze simulatie-tool kunt u berekenen hoe een batterij u kan helpen binnen een specifieke contractuele grens te blijven. Meer over congestiemanagement leest u op onze pagina over CSP/congestiemanagement.

Wat gebeurt er als u de grens overschrijdt?

Het overschrijden van de afgesproken capaciteit kan consequenties hebben:

Bij een contractueel CBC: u kunt een boete of naheffing krijgen van de netbeheerder. Bij herhaalde overschrijding kan de netbeheerder het contract opzeggen of de aansluiting beperken.
Bij een fysiek CBC: de netbeheerder kan uw aansluiting extern beperken of uitschakelen, wat tot productieverlies kan leiden.
In beide gevallen: u loopt het risico dat u uw transportrechten verliest of dat toekomstige uitbreiding van uw aansluiting wordt geweigerd.

De ACM houdt toezicht op hoe netbeheerders deze maatregelen toepassen (ACM — netcongestie).

Aanvullende inkomsten via GOPACS

Naast het binnen een CBC blijven, kan een batterij ook inkomsten genereren door flexibiliteit aan te bieden via GOPACS (GOPACS). Wanneer er congestie is in uw regio, kan de netbeheerder een oproep plaatsen om uw afname te verlagen of te verhogen. Uw batterij kan hierop reageren en daar een vergoeding voor ontvangen. Lees hier meer over in ons artikel over GOPACS congestie-inkomsten.

CBC in combinatie met snelladen

Een specifieke toepassing van batterijopslag binnen een CBC is het mogelijk maken van snelladen op een beperkte aansluiting, zoals 3x80A. De batterij buffer de piek van de snellader zodat u binnen de contractuele capaciteit blijft. Lees hier meer over in snelladen met batterijopslag op 3x80A. Onze service levels beschrijven de afspraken rondom prestaties op de momenten dat het ertoe doet.

FAQ

Wat is het verschil tussen een contractueel en een fysiek CBC?

Bij een contractueel CBC bent u zelf verantwoordelijk voor het bewaken van de afgesproken capaciteitsgrens. Bij een fysiek CBC heeft de netbeheerder externe controle en kan uw aansluiting actief worden beperkt. Zie Netbeheer Nederland voor details.

Kan een batterij helpen om binnen een CBC te blijven?

Ja. Een batterij kan pieken opvangen en verbruik verschuiven, zodat uw netto afname onder de contractuele grens blijft. Gebruik onze simulatie om te berekenen hoeveel batterijcapaciteit u nodig heeft.

Kan ik naast een CBC ook inkomsten uit GOPACS halen?

Ja, dat is mogelijk. U kunt binnen uw CBC blijven en tegelijkertijd flexibiliteit aanbieden via GOPACS wanneer de netbeheerder daarom vraagt. Zie GOPACS en ons artikel over GOPACS congestie-inkomsten.

Auteur: EnerSim Redactie — Geplaatst op 1 juni 2026